اگر تا به حال فیلم دانلود کرده باشید حتما به ریلیزهای مختلفی برخورد کرده اید. فیلم هایی با فرمت، کیفیت و حجم های مختلف. اگر می خواهید این تفاوت ها را متوجه بشوید خواندن این مطلب را به شما توصیه می کنیم.
VCD
VCD یک قالب بر پایه فشرده سازی MPEG1 و دارای Bitrate ثابت ۱۱۵۰ کیلوبیت در ثانیه (kbps) و نیز رزولوشن ۲۴۰*۳۵۲ نقطه است . VCD ها اکثرا برای انتقال ریلیزهای با کیفیت پایین تر (screener, TC , TS , CAM) مورد استفاده قرار می گیرد ، برای اینکه کل فیلم حجم کمتری پیدا کند و بتوان مدت زمان بیشتری از فیلم را بتوان در یک دیسک جای داد . هم VCD ها و هم SVCD ها ، بر اساس دقیقه زمان بندی می شوند . و در حال حاضر ، دقیقا می توان ۸۰ دقیقه فیلم VCD را بر روی یک سی دی ۷۰۰ مگابایتی جا داد .
SVCD یا Super VCD
SVCD قالبی بر پایه الگوریتم فشرده سازی MEPG2 بوده (همانند DVD) ، و می تواند نرخ Bitrate متغیری تا حداکثر ۲۵۰۰ کیلوبیت در ثانیه (kbps) داشته باشد . رزولوشن تصویر در این قالب ۴۸۰*۴۸۰نقطه است لیکن حین پخش (توسط کامپیوتر یا دستگاه DVD-Player) ، نسبت ابعادی آن به ۴:۳ تبدیل می یابد (توجه دارید که رزولوشن ۴۸۰*۴۸۰ یک تصویر مربعی به ما میدهد ، ولی نسبت طول به عرض تلویزیون ها یا مانیتورهای عادی ۱/۳۱ و مستطیلی است) . با توجه به نرخ Bitrate متغیر ، مدت زمانی از فیلم SVCD که می توان بر روی یک CD جای داد ، متفاوت است ، و به طور معمول ۳۵ تا ۶۰ دقیقه فیلم SVCD روی یک CD جای می گیرد . برای رسیدن به کیفیت بهتر در SVCD ، در هنگام Encode کردن فیلم مادر ، از روش Multiple-Pass استفاده می شود . این روش زمان طولانی تری را می طلبد ولی حاصل آن ، فیلمی با حجم کمتر و کیفیت بهتر است .
XVCD/XSVCD
گاهی VCD و SVCD هایی هستند که از قوانین و مبانی استاندارد این قالب ها پیروی نمی کنند . در هر کدام از آنها ، ممکن است رزلوشن و یا Bitrate چیزی متفاوت از مقادیر استاندارد باشد . این نوع فیلم ها ، معمولا در کامپیوتر به راحتی به نمایش در می آیند ولی دستگاه های پخش کننده دیسک (DVD Player ها) ، عکس العمل های متفاوتی نسبت به آنها دارند (مثلا دستگاههای Philips آنها را بدون مشکل پخش می کنند ، ولی اکثر دستگاههای Sony فقط صدای این فیلم ها را پخش می کنند ) . این قالب معمولا توسط افرادی استفاده می شود که قصد ریلیز و پخش فیلم در اینترنت را ندارند ، و فیلم را برای آرشیو شخصی شان می خواهند .
Divx/Xvid
Divx (بخوانید : دیو اکس نه دایوایکس !) ،قالبی است که برای استفاده در پلت فرمهای چندرسانه ای طراحی شده است .Divx از دو سیستم کدینگ ، یکی Low Motion و دیگری High Motion استفاده می کند .
تا دو سال پیش ، تنها کدینگ Low Motion وجود داشت ، و اگر دقت کنید ، در فیلمهای Divx سالهای پیش ، فیلمهایی Drama ، Romance و ... که دارای صحنه های اکشن زیاد نبودند ، کیفیت قابل قبولی داشتند ولی در همان زمان ، فیلمهای اکشن که دارای صحنه هایی با حرکت دوربین زیاد و سریع بودند ، در قالب Divx دچار مشکل می شدند و کیفیت شدیدا افت می کرد .
از اواخر سال ۲۰۰۴ و با آمدن Divx نسخه ۵ ، کدینگ High Motion این مشکل را برطرف نمود . روشی تحت عنوان SBC یا Smart Bitrate Control در این نسخه به کار گرفته شده که در حین کدینگ فیلم مادر ، بسته به نوع صحنه ها ، سیستم کدینگ بین دو حالت Low Motion و High Motion سوئیچ می شود .
این قالب حالت Anamorphic دارد و مقادیر Bitrate و رزولوشن قابل تغییر و انتخاب دلخواه هستند .
اما تفاوت DivX و Xvid چیست ؟
بد نیست بدانید ، Xvid قالب اصلی و قدیمی تر است (اگر چه اکنون DivX شناخته شده تر است) . قالب Xvid از ابتدا به صورت Open Source (کد باز) ، طرح ریزی شده و هر کسی می تواند بنا به دلخواه خود ، تغییراتی در برنامه کدینگ آن ایجاد کند ، ولی DivX در واقع نوع انحصاری شده ی Xvid است ، و تغییرات در این قالب تنها توسط شرکت دارنده کپی رایت آن ، ایجاد می شود . همچنین در Divx ، تنظیمات مربوط به انتخاب Bitrate ، رزولوشن ، MultiPass Enconding و ... بسیار محدود شده اند . به تازگی ، شرکت های سازنده DVDPlayer نیز به مزیت های این قالب (کاهش شدید حجم فایل بدون کاهش آنچنانی از کیفیت فیلم در مقایسه با DVD) پی برده اند و در محصولات خود ، از DivX و Xvid نیز پشتیبانی می کنند.
CVD
CVD ترکیبی از دو قالب VCD و SVCD می باشد و عموما توسط اکثر دستگاههای DVD-Player پشتیبانی می شود . این قالب دارای کدینگ MPEG2 و نیز نرخ Bitrate مشابه SVCD است ولی رزولوشن آن ۴۸۰*۳۵۲ نقطه است . در حال حاضر هیچ گروهی فیلم ها را در این قالب ریلیز نمی کند .
DVD-R
DVD مخفف Digital Versatile Disc است (یعنی دیسک چندمنظوره ی دیجیتالی) . قطعا تاکنون با انواع مختلفی از دی وی دی ها رو به رو شده اید . مثل : DVD-R ، DVD+R ، DVD-RAM و DVD-RW و یا Mini-DVD .
آنچه ما بیش از همه در بازار ایران می بینیم و با آن سر و کار داریم DVD+R و DVD-R است . DVD های موجود در بازار ما ، عموما از نوع یک طرفه و یک لایه هستند و می تواند ۷/۴ گیگابایت اطلاعات ذخیره کنند (این حجم در حالت دولایه به ۴/۹ و در حالت دوطرفه و دولایه به ۱۷ گیگابایت می رسد) . فیلم های DVD ، دارای قالب فشرده سازی MPEG2 (همانند SVCD) هستند ولیکن رزولوشن آنها به طور استاندارد ۴۸۰*۷۲۰ نقطه بوده و دارای نرخ Bitrate متغیری از ۲ تا ۱۰مگابیت در ثانیه (Mbps) می باشند . یکی از مزیت های DVD ، امکان انتخاب زیرنویس به زبان های مختلف و حتی انتخاب زبان دوبله فیلم در برخی از آنهاست . در بسیاری از DVD ها پشت صحنه های فیلم و یا تبلیغ سایر فیلم ها و گاها Music Video های مرتبط با فیلم گنجانده می شود . حتما به یاد دارید که در اوائل ورود DVD به بازار ، بحث از گنجاندن امکان انتخاب نمای دید (Viewing Angle) در DVD ها بود ، ولی بد نیست بدانید ، این اتفاق جز در تعداد معدودی از فیلم ها رخ نداد و کم کم به فراموشی سپرده شد !!
Blu-Ray
در سال ۲۰۰۲ ، دو شرکت سونی و فیلیپس بعد از مدتها همکاری در ساخت دیسکهای نوری ، تکنولوژی جدید که بر اساس اساس پرتونهای لیزر آبی کار می کند ، Blu-Ray و HD-DVD نامگذاری شده است .
به وسیله این فرمت می توان بر روی یک دیسک یک لبه blu-ray اطلاعاتی با حجم ۲۳٫۳ , ۲۵ , ۲۷ گیگابایت و یعنی حدود ۴ ساعت فیلم با فرمت (High-definition (HDTV و ۱۳ ساعت فیلم با فرمت (Standard-definition (SDTV را ذخیره کرد.
یک دیسک ۲ لبه blu-ray می تواند حجمی برابر با ۴۶٫۶ , ۵۰ , ۵۴ گیگابایت را در خود جای دهد که این مقدار حافظه تقریباً برای ۸ ساعت فیلم HDTV کافی می باشد.
مزایای دیسکهای Blu-Ray
یکی از تفاوتهای بزرگ بین تکنولوزی Blu-Ray با دیگر فناوریها در ضخامت لایه پلاستیکی است که در دیسک نوری به کار می رود . در دیسکهای DVD معمول و HD-DVD ، ضخامت این لایه در حدود ۶/۰ میلی متر است ( ۶۰۰ میکرو ) که به وسیله یک لایه پلیمری و فرعی پوشانده شده است .در صورتیکه در دیسکهای Blu-Ray ، این لایه تنها در حدود ۱/۰ میلی متر ضخامت دارد که به وسیله لایه های فرعی بسیار نازکی پوشانده شده است .در نتیجه به علت نازک بودنلایه های دیسک Blu-Ray:
1. پخش شدن و پراکندگی امواج لیزر کمتر خواهد بود
۲٫ کمبود مواد و نازکی لایه ها باعث افزایش نفوذ پذیری لیزر و همچنین موجب ایجاد نقاط نازکتر و کوچکتر بر روی سطح دیسک می شود که این عامل باعث افزایش میزان ذخیره سازی اطلاعات بر روی هر لایه از دیسک می شود و به همین دلیل دیسکهای Blu-Ray دارای ظرفیت بالاتری نسبت به DVD و HD-DVD هستند .
معایب دیسکهای Blu-Ray
اگرچه کاهش ضخامت دیسک باعث افزایش ظرفیت در دیسکهای Blu-Ray گردیده ست ، این عامل باعث ایجاد مشکلاتی نیز می شود :
۱٫ در دیسکهایBlu-Ray به علت کاهش ضخامت دیسک ، مقاومت آن در برابر خراش ها و ضربه ها کم شده است و در صورت ایجاد خراش بر روی دیسک و یا هرگونه برخورد کوچک ، شاهد اختلال در بازیابی اطلاعات خواهیم بود .
۲٫ یکی دیگر از عیوب دیسکهای Blu-Ray نزدیک بودن لنز به صفحه دیسک است که این عامل سبب اختلال در کار لنز درایو ها می شود . زیرا در صورتی که به طور ناگهانی ضربه کوچکی به درایو وارد شود ، باعث تماس بین دیسک و لنز خواهد شد و در کار درایو و دیسک ، ایجاد اختلال خواهد کرد .
(اشاره : شرکت TDK نوع جدیدی از دیسکهای نوری خود را که در مقابل آسیبها مقاوم است ، به بازار عرضه نموده و آنرا Armor Plating نامیده است بر طبق گفته TDK این دیسها مقاومتی در حدود ۱۰۰ برابر دیسکهای معمولی دارند )
فرمت جدید دیگری بنام HD DVD که توسط شرکت Toshiba گسترش یافته رقیب اصلی blu-ray محسوب می شود. این فرمت تنها می تواند حجمی برابر ۱۵ گیگابایت را بر روی یک دیسک یک لبه ذخیره کند که نسبت به blu-ray بسیار کمتر است.
انتظار میرود تا Blu-ray بزودی بتواند با انتقال ضبط کننده های VCR و DVD به فرمت HDTV خود رو بعنوان فرمت استاندارد PC ها و فیلمهای HDمعرفی کند.
MKV File
ضمنا به فرمتهای فوق باید فرمت رایج و فوق العاده MKV رو هم اضافه کنم .این فرمت که در واقع یک نوع Video Director به حساب میاد میتونه مشتمل بر فایل ویدیویی و چند صدای مختلف و همچنین زیرنویس های مختلف باشد.
با توجه به گران بودن دیسکهای بلوری و HD-DVD ، فرمت هایی نظیر MKV میتواند برای دیدن این عناوین با کیفیت بالا به ما کمک کند .
بعد از این که گارد نسخه ۲ بلوری ها شکسته شد این امکان ایجاد شد که تمام بلوری ها پس از ریپ شدن و جدا سازی صدا از تصویر به mpeg4 و فرمت اولیه H264 یا VC1 آن تغییر کنه به H264 تحت فرمت ارجع AVI یا MPEG4 و به این ترتیب وارد قالب MKV بشود و با اضافه شدن صداهای DTS یا Dolby و Subtitle بتواند فیلم رو از حجم ۵۰ گیگابایتی BlyRay با حفظ کیفیت و رزولوشن به حجم ۹ گیگابایت در رزولوشن ۱۰۸۰P و ۴٫۵ گیگابایت در رزولوشن ۷۲۰P برساند . که امکان دانلودش برای ما میسر تر است .
برگرفته از تبیان
قابل توجه کتابداران ارشد که تمایل دارند مقالات خود را در نشریات آی اس آی چاپ کنند
مهدی آذریزدی متولد ۱۳۰۱ یزد از سال ۱۳۳۵ آغاز به تالیف قصه ها کرد. او که هم مکتب دیده و هم خودآموخته بود، به گفته خودش زمانی که برای نخستین بار، در ۵۴ سالگی، پا به مدارس مدرن گذاشت، از شوق گریست. 
این وبلاگ جهت اطلاع رسانی به دانشجویان کارشناسی ارشد کتابدرای و اطلاع رسانی همدان وهمچنین به مطالعه و بررسی شیوههای گوناگون تولید دانش، گردآوری منابع اطلاعاتی (کتاب، مجله، لوح فشرده، بانکهای اطلاعاتی، پایگاه اطلاعاتی، اینترنت و وب)، سازماندهی، بازیابی و اشاعه این منابع و محملهای اطلاعاتی میپردازد و در این راستا تلاش مینماید که در وقت خواننده یا کاربر صرفهجویی نماید.