يكي از راهكارهاي اشتراك منابع اطلاعات «طرح امانت بين كتابخانه‌ها» مي‌باشد كه از طريق آن، متقاضيان يك كتابخانه مي‌توانند به شكل غير مستقيم به منابع اطلاعات ديگر كتابخانه‌ها دسترسي داشته باشند، بدين شكل كه يك كتابخانه مدارك مورد درخواستش را از كتابخانه ديگري درخواست مي‌كند.

سابقه طرح امانت بين كتابخانه‌ها در ايران

طرح امانت بين كتابخانه‌ها براي اولين بار در بيستم آذرماه 1348 با حضور جمعي از نمايندگان كتابخانه‌هاي كشور در قالب آيين‌نامه‌اي پيشنهاد شد و اجراي آن در همان سال توسط مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران (مركز هماهنگ كننده طرح امانت بين كتابخانه‌ها در ايران) آغاز گرديد اما وجود مشكلات و نقايصي از جمله كند بودن روند خدمات، نبود سيستم اطلاعاتي و عملياتي لازم، مشخص نبودن هزينه‌ها و روشهاي دريافت و پرداخت، خسارت ديدن يا گم شدن كتابها و نبود حمايتهاي مالي باعث اجراي نا‌موفق طرح شدند. بررسي مجدد اين آيين‌نامه در سال 1362 و ابلاغ استفاده از بهامهر (برگ بهادار يا تمبر) در پرداخت هزينه‌ها باعث بروز مشكلات ديگري از قبيل چگونگي خريد بهامهر و نقد كردن آن شد كه همكاري نكردن كتابخانه‌ها و متوقف شدن خدمات اين طرح در اكثر كتابخانه‌هاي عضو را به دنبال داشت.

اجراي ناموفق طرح امانت بين كتابخانه‌ها در طي اين سالها، مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران را بر آن داشت تا با طراحي و اجراي مجدد سيستم خدمات امانت بين كتابخانه‌ها، فرايند اجراي آن را هموار سازد. بدين منظور در سال 1375 طرحي با عنوان «طراحي سيستم جديد امانت بين كتابخانه‌ها» و با هدف فراهم‌آوري ضروريات اجراي كارا و اثر بخش طرح امانت بين كتابخانه‌ها انجام شد كه دستاوردهاي دوره اول از اجراي آن عبارتند از :

1) سيستم اطلاعاتي-عملياتي لازم براي اجراي طرح،

2) فرايند لازم براي عضويت و تصفيه حساب،

3) فرايند لازم براي فروش و نقد كردن بهامهر،
4) فرايند لازم براي جبران خسارت وارد آمده به كتابها يا گم شدن آنها،

5) مشخص شدن وظايف كتابخانه‌هاي عضو طرح و مركز هماهنگ كننده،

6) آيين‌نامه جامع و

7) فراهم شدن بستر مناسب براي استفاده از فن‌آوري‌هاي رايانه‌اي در اجراي آينده طرح.

طرح امين

طرح جديد امانت بين كتابخانه‌ها با عنوان «طرح امين»  از نيمه دوم سال 1379 اجرا خواهد شد. اجراي طرح سالانه بوده و از ابتداي هر سال تحصيلي آغاز مي‌شود. عضويت در اين طرح سالانه بوده و پيش از آغاز هر دوره تمديد مي‌شود. با عضويت در اين طرح، كتابخانه‌ها   مي‌توانند منابع موجود در ديگر كتابخانه‌ها را امانت بگيرند يا از آنها تصوير تهيه نمايند. كتابخانه‌ها در ازاي خدماتي كه از ديگر كتابخانه‌ها دريافت مي‌دارند هزينه پرداخت مي‌كنند. بدين شكل علاوه بر اين كه كتابخانه درخواست‌كننده به نياز خود دست يافته است بخشي از انگيزه‌هاي لازم براي همكاري كتابخانه ارايه‌كننده خدمات نيز فراهم مي‌شود. پرداخت هزينه‌هاي خدمات از طريق بهامهر انجام مي‌شود. به منظور بالا بردن اطمينان از جايگزيني مدارك گم شده و خسارت ديده، كتابخانه‌ها وجه‌الضماني به صورت سپرده نزد مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران قرار مي‌دهند تا بدين شكل كتابخانه‌هاي امانت گيرنده مدارك، گم شدن يا خسارت ديدن مدارك از سوي خود را تضمين نمايند. از آنجايي كه اجراي طرح به همكاري كتابخانه‌ها نياز دارد براي جلوگيري از درگير شدن تمام كتابخانه‌ها در فرايندهاي مالي و اداري طرح، كتابخانه‌ها به يكي از دو نوع رابط و وابسته عضو طرح مي‌شوند.  

چگونگي استفاده از خدمات طرح امين

متقاضيان استفاده از خدمات طرح امين مي‌بايست به كتابخانه‌‌اي كه در آن عضو هستند مراجعه نموده و در صورت عضو بودن آن كتابخانه در طرح امين از طريق شخص رابط از خدمات اين طرح استفاده كنند.

  برای اطلاعات بیشتر روی آدرس زیر کلیک کنید

http://www.irandoc.ac.ir/sharing/Amin/Direction/regulat.htm